Dermatitis herpetiformis, yoğun kaşıntıya yol açabilen, glutenle ilişkili ve çölyak hastalığının ciltte görülen bir belirtisi kabul edilen kronik bir durumdur. Adındaki “herpetiformis” kelimesine rağmen herpes virüsünden kaynaklanmaz ve bulaşıcı değildir.
Önemli: Kaşıntılı döküntülerin birçok nedeni vardır. Tanı için dermatoloji ve gastroenteroloji değerlendirmesi gerekir; yalnızca görüntüye bakarak veya gluteni keserek tanı konmaz.
Belirtiler nerelerde görülür?
- Dirsek, diz, kalça ve saçlı deride kümelenen küçük kabarcıklar
- Şiddetli kaşıntı ve yanma
- Kaşımaya bağlı kabuklanma ve izler
- Genellikle iki tarafta simetrik dağılım
Bağırsak yakınmaları hafif olabilir veya hiç olmayabilir. Bu nedenle cilt bulgusu çölyak araştırmasına giden ilk işaret olabilir.
Tanı nasıl konur?
Dermatolog, uygun bölgeden cilt biyopsisi ve direkt immünfloresan inceleme planlayabilir. Çölyak kan testleri ve gerekli durumlarda bağırsak değerlendirmesi de yapılır. Testler tamamlanmadan önce gluteni kesmek sonuçları etkileyebilir.
Tedavide glutensiz beslenmenin yeri
Tanı doğrulandığında sıkı ve uzun süreli glutensiz diyet temel yaklaşımdır. Döküntünün yatışması zaman alabilir. Hekim, belirtileri hızlı kontrol etmek için ilaç tedavisi de planlayabilir; ilaç takibi ve kan kontrolleri ihmal edilmemelidir.
Çapraz bulaş neden önemlidir?
Çölyakla ilişkili bu tabloda az miktarda gluten teması da sorun yaratabilir. Ortak unlu yüzeyler, ekmek kızartma makinesi, tahta kaşık ve açıkta satılan karışımlar çapraz bulaş kaynağı olabilir. Etiket ve üretim bilgisi birlikte kontrol edilmelidir.
Glutensiz ürün seçimi
Tanınız ve beslenme planınız doğrultusunda glutensiz un, karışım ve baharat seçeneklerini inceleyebilirsiniz. Hiçbir gıda ürünü döküntüyü tek başına tedavi etmez.
Sık sorulan sorular
Dermatitis herpetiformis bulaşıcı mıdır?
Hayır. Herpes enfeksiyonu değildir ve kişiden kişiye bulaşmaz.
Bağırsak şikâyeti olmadan çölyakla ilişkili olabilir mi?
Evet. Belirgin sindirim şikâyeti olmadan da görülebilir.
Döküntü geçince gluten tüketilebilir mi?
Tanı doğrulanmışsa diyetin sürdürülmesi gerekir. Değişiklikleri hekiminizle görüşün.
Kaynaklar
- NIDDK – Dermatitis Herpetiformis
- NIDDK – Diagnosis of Celiac Disease
- Health Canada – Gluten-related disorders
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı veya tedavi yerine geçmez.